• Mapa strony
  • Strona główna
  • Logowanie
  • Poleć znajomemu

Kategorie:

zaawansowane

Zakończyła się odbudowa gontyny na Wzgórzu Pustki w Łużnej

W niespełna cztery miesiące od wmurowania kamienia węgielnego odbudowana została kaplica cmentarna – Gontyna na cmentarzu wojennym nr 123 w Łużnej. Uroczyste otwarcie odbyło się 18 października 2014 r. przy udziale władz.

 We wsi Łużna, na wzgórzu Pustki z inicjatywy austrowęgierskich władz wojskowych powstał cmentarz wojenny nr 123 największy w Galicji Zachodniej cmentarz poległych podczas I wojny. Cmentarz zaprojektował kierownik artystyczny okręgu IV Jan Szczepkowski, polski rzeźbiarz. Tutaj przebiegał Front Wschodni w czasie I Wojny Światowej. 2 Maja 1915 roku toczyła się tu krwawa bitwa o wzgórze Pustki, w czasie operacji gorlickiej. Tu znajdowały się okopy rosyjskie, które pozwoliły armii rosyjskiej stawić opór. Wojska austro-węgierskie i niemieckie zdobyły wzgórze, lecz poniosły duże straty w ludziach. Na cmentarzu pochowano poległych rożnych narodowości - Węgrów, Niemców, Austriaków, Rosjan oraz Polaków.
Na terenie gminy Łużna znajdują się łącznie cztery cmentarze wojenne z tego okresu: największy z nich to cmentarz nr 123, tuż u jego podnóża położony jest cmentarz nr 122, cmentarz nr 120 Łużna - Podbrzezie położony jest przy drodze do Staszkówki, cmentarz nr 121 Biesna znajduje się przy drodze na Tarnów, koło miejscowości Siedliska.

Nad cmentarzem nr 123 górowała drewniana kaplica (gontyna) zaprojektowana przez słowackiego architekta Dušana Jurkowiča. Struktura budowlana kaplicy oparta była na połączeniu różnych systemów konstrukcji drewnianej z murowaną częścią przyziemia. W przyziemiu mieściła się kaplica a nad kaplicą były jeszcze dwie kondygnacje.  Wieża nie miała funkcji dzwonnicy ani widokowych i nie była dostępna od wewnątrz, była przeznaczono do oglądania z zewnątrz. Kaplica została wzniesiona dla chwały poległych i pochowanych na cmentarzach. Przy północnej elewacji przyziemia stały schody kręte, prowadzące na pierwsze piętro, z którego za pomocą drabiny wchodzono na drugie. Wejście do kaplicy znajdowało się od południa, a ściana północna była ołtarzową Przy niej stała polichromowana rzeźba przyścienna przedstawiająca Chrystusa dźwigającego krzyż.  Nad nią była umieszczona inskrypcja:
Nie lękajcie się
Sądu Swego Pana
Wy, z wieńcem zwycięzcy na skroni
I porzućcie bojaźń wszelką
Bowiem wysoko ceni Pan
Śmierć Wiernych żołnierzy
 
  Gontyna przed pożarem, arch. Muzeum PTTK w Gorlicach


Kaplica która górowała na wzgórzu przyciągała uwagę nie tylko mieszkańców ale i turystów, którzy odwiedzali okolicę. W wyniku pożaru w dniu 29 czerwca 1985 r. kaplica spłonęła. W trakcie pożaru spaleniu uległy wszystkie elementy drewniane gontyny. Wzgórze Pustki już nie było tym samym miejscem. Brak kaplicy był dużą stratą a odbudowa jej stała się dużym wyzwaniem. Zamiarem było odtworzenie drewnianej gontyny wraz z kamiennym tarasem i przyziemiem.

Zapoczątkowanie odbudowy gontyny wiąże się z ideą powstania Szlaku Frontu Wschodniego I Wojny Światowej, która narodziła się jesienią 2009 roku. Przedsięwzięcie prowadzone było w ramach projektu Małopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2007-2013 pn. „Tworzenie ogólnopolskiego produktu turystycznego – małopolski odcinek Szlaku Frontu Wschodniego I Wojny Światowej – etap I. Jednym z jego elementów była odbudowa drewnianej kaplicy cmentarnej.

Gontyna została odbudowana według oryginalnej dokumentacji słowackiego architekta Dušana Jurkoviča z 1917 roku dokładnie w miejscu, gdzie się znajdowała pierwotnie. 25 metrowy obiekt zlokalizowany jest w pobliżu miejsca spoczynku 912 żołnierzy armii austro-węgierskiej (blisko połowa z nich to Polacy), 65 żołnierzy armii niemieckiej, 227 żołnierzy armii rosyjskiej. Gontyna ma stanowić niezbędne uzupełnienie zespołu cmentarza w ramach przywracania jego pierwotnego stanu. Przewidziane do odtworzenia kręte schody w tylnej części, mają służyć jedynie jako przejścia techniczne dla okresowej kontroli i konserwacji budynku.  

Według dokumentacji technicznej: powierzchnia zabudowy gontyny: 50 m2, powierzchnia użytkowa gontyny: 14 m2, kubatura gontyny: 850 m3, wysokość gontyny od poziomu tarasu do kalenicy (bez krzyża): 24,30 m, powierzchnia zabudowy tarasu: 245 m2, kubatura kamiennego tarasu: 310 m3.

 

 

Drukuj

Zawartość plecaka

Twój plecak jest pusty