Kategorie:

zaawansowane

Olkusz - Srebrne Miasto

Olkusz, to miasto o bogatej historii nierozerwalnie związanej z górnictwem rud srebra, ołowiu i cynku. Dlatego nazywano go Srebrnym Miastem.

Najstarsza wzmianka o olkuskiej parafii pochodzi z 1184 roku. W 1257 roku, książę Bolesław Wstydliwy przenosząc klasztor klarysek z Zawichostu do Skały, obiecał wypłacać na jego utrzymanie dwie grzywny złota rocznie z dochodów za olkuski ołów. Nie zachował się dokument nadania praw miejskich, a najstarsze potwierdzenie posiadania przez Olkusz praw miejskich pochodzi z 1299 roku.
W średniowieczu górniczy Olkusz należał do najważniejszych i najbogatszych miast Polski. O znaczeniu miasta świadczy fakt, że zostało ono wybrane w 1356 roku do Sądu Sześciu Miast - ogólnopolskiej instancji odwoławczej prawa niemieckiego. W 1363 roku krakowscy starostowie powitali w Olkuszu cesarza Karola IV, jadącego do Krakowa na ślub z Elżbietą, wnuczką Kazimierza Wielkiego. Z Olkusza pochodzili m.in. Marcin Bylica, astronom, astrolog i lekarz na dworze króla węgierskiego Macieja Korwina, czy znany astronom Marcin Biem, profesor i rektor Akademii Krakowskiej, autor projektu reformy kalendarza juliańskiego.
Na początku XVI wieku, gdy wyczerpały się płytko położone złoża, rozpoczęto budowę sztolni odwadniających. Dało to olkuskim gwarkom dostęp do głęboko położonych srebronośnych rud ołowiu. W tym czasie, w Olkuszu czynnych było 300 kopalń. Wokół rozwinęły się huty wytapiające z nich ołów i srebro. Dało to powód do uruchomienia tu w 1579 roku jedynej w tym czasie królewskiej mennicy.
Bogactwo miasta przyciągało szlachtę i mieszczan inwestujących w miejscowe kopalnie i huty. Jednak wyczerpywanie się złóż srebra i ołowiu oraz pożary i najazdy wojsk w XVII wieku spowodowały kres świetności miasta.
Wiek XIX, to okres powstań narodowych, w których olkuszanie brali czynny udział. Na olkuskim Starym Cmentarzu spoczywa bohaterski Włoch, pułkownik Francesco Nullo, który poległ w bitwie pod Krzykawką podczas Powstania Styczniowego.
Pamiątką tych czasów jest także Kopiec Kościuszki usypany przez Olkuszan. Ale wiek XIX i XX to także czas narodzin nowoczesnego przemysłu. Wznowiły wydobycie miejscowe kopalnie, w latach 1883-1885 przeprowadzono przez Olkusz linię kolejową, a w 1907 roku austriacki przemysłowiec Peter Westen wybudował w Olkuszu fabrykę naczyń emaliowanych. Produkowane od przeszło wieku emaliowane wyroby olkuskiej fabryki są znane w całej Polsce.
Podczas II wojny światowej mieszkańcy Olkusza czynnie włączyli się w walkę z okupantem. Z Olkusza pochodził Antoni Kocjan, dowódca komórki wywiadowczej AK odpowiedzialnej za zdobycie dokumentacji niemieckich rakiet V-1 i V-2. W połowie 1942 roku zlikwidowano olkuskie getto. Wtedy Olkusz, który przez wieki był miejscem współistnienia dwóch kultur – chrześcijańskiej i żydowskiej odszedł do przeszłości.
Dzisiejszy Olkusz to ośrodek handlu, usług, przemysłu, szkolnictwa i kultury. Bogatą ofertę proponują Miejski Ośrodek Kultury, Galeria Sztuki Współczesnej Biuro Wystaw Artystycznych oraz Powiatowa i Miejska Biblioteka Publiczna.
Olkusz to również ośrodek sportu z nowoczesną halą sportową MOSiR, kompleksem kąpielisk „Czarna Góra” oraz Parkiem Rekreacyjno – Krajobrazowym.

Drukuj

Zawartość plecaka

Twój plecak jest pusty