• Mapa strony
  • Strona główna
  • Logowanie
  • Poleć znajomemu

Kategorie:

zaawansowane

Bazylika Mniejsza pw. św. Andrzeja Apostoła

Niezwykłym miejscem, pamiątką bogatej przeszłości Olkusza jest bazylika św. Andrzeja, której strzelista, gotycka sylwetka od wieków góruje nad miastem.

Pierwsza wzmianka dotycząca olkuskiego kościoła jest datowana na 1317 rok. Jednak najstarsza część świątyni wybudowana w stylu późnoromańskim została wzniesiona jeszcze w XIII wieku. Stanowi ona obecne prezbiterium. Kościół został rozbudowany w stylu gotyckim za panowania króla Kazimierza Wielkiego. Wtedy powstały trzy, równej wysokości nawy wsparte na potężnych ośmiobocznych filarach i zwieńczone krzyżowo – żebrowym sklepieniem. Pod koniec XVI wieku rozpoczęła się przebudowa kościoła. W 1620 roku powstała renesansowa kaplica Loretańska zwana też Amendzińską, wzorowana na kaplicy Zygmuntowskiej na Wawelu. Wtedy też dobudowano dużą i małą kruchtę, czyli przedsionki kościoła. Pod koniec XVIII wieku obok kościoła wybudowano kaplicę św. Jana Kantego, a w 1913 roku wzniesiono wysoką (63 m), neogotycką dzwonnicę.
Najcenniejszym zabytkiem świątyni jest Poliptyk Olkuski, czyli XV wieczny, gotycki ołtarz. W całej Polsce zachowały się jedynie cztery takie zabytki. W skrzydłach ołtarza znajduje się 16 obrazów przedstawiających sceny z życia Matki Boskiej, św. Anny i Zbawiciela. Autorem obrazów byli Jan Wielki, znany malarz krakowski, współpracownik Wita Stwosza oraz Stanisław Stary.
Jednym z najcenniejszych zabytków olkuskiej świątyni są późnorenesansowe organy, dzieło Hansa Hummla wybitnego organomistrza niemieckiego mieszkającego w Krakowie. Budowa organów rozpoczęła się w 1611 roku, a zakończył ją uczeń Hummla - Jerzy Nitrowski. Olkuskie organy przedstawiają szczególną wartość, zachowały, bowiem oryginalny mechanizm i znaczną większość spośród 1776 piszczałek. Te głosy, które uległy przeróbce, zostały wiernie zrekonstruowane według zachowanych wzorów.
Pamiątkami górniczej przeszłości miasta jest XVI wieczna chrzcielnica w kształcie romańskiego kielicha odlana z olkuskiego ołowiu oraz półtorametrowej wysokości srebrny Krzyż Gwarków znajdujący się w kaplicy św. Anny. Na uwagę zasługuje późnorenesansowy, bogato zdobiony ołtarz główny z połowy XVII wieku z obrazem męczeństwa św. Andrzeja Apostoła – patrona kościoła. Nad ołtarzem, na ścianie prezbiterium widnieją freski z herbami Polski i Olkusza trzymanymi przez gwarków, czyli olkuskich górników w charakterystycznych strojach. W prezbiterium znajdują się XVI wieczne drewniane stalle, czyli ozdobne, drewniane ławy, w których zasiadali duchowni. Na ścianie ponad stallami można podziwiać XIV wieczny fresk przedstawiający alegorię uczynków miłosierdzia i grzechów głównych, a w kaplicy św. Anny fresk upamiętniający pobyt w Olkuszu nuncjusza Ippolito Aldobrandini, późniejszego papieża Klemensa VIII. Ciekawostką olkuskiej świątyni są gmerki, czyli mieszczańskie herby znajdujące się na tablicach epitafijnych. Przy jednym z filarów oddzielających nawę główną od północnej stoi XVII wieczna, drewniana, wczesnobarokowa ambona z gmerkiem fundatora. Zwiedzając olkuską bazylikę warto zwrócić uwagę na zdobienia potężnych kamiennych filarów. Wizerunki świętych i geometryczne figury wykonane techniką sgraffito, powstały w latach 1960-68.

Parafia pw. św. Andrzeja Apostoła, ul. Szpitalna 1, 32-300 Olkusz, Tel. 32 6430891, 32 6431520; fax 32 6478157, kancelaria@bazylika.pl, www.bazylika.pl, Nabożeństwa: dni powszednie w godz. 6.30, 7.00, 8.00, 18.00; w niedziele i święta w godz. 7.00, 8.30, 10.00, 11.30, 13.00, 17.00. Grupy mogą zwiedzać bazylikę po telefonicznym uzgodnieniu.

 

Drukuj

Zawartość plecaka

Twój plecak jest pusty